Potpis za mir: Kako je Požarevac postao mesto gde su puške utihnule

Požarevački mir je događaj koji odredio sudbinu Osmanskih osvajanja i njihove sudbine na Balkanu. Osmanilije su izgubile teritorije, a Austrougarska je napredovala u svojim vojnim manevrima i ambicijama. Onda je Požarevački mir postao i događaj od velikog značaja za grad Požarevac, jer je na mestu potisivanja mira 2004. podignut šator sa ineraktivnom postavkom i originalnim spsima iz tog perioda. Mir između Austrougarske i Mletačke republike s jedne, i Osmanskog carstva sa druge strane je potpisan 1718. godine. Od 1714. do 1718. Turci su uspešno vodili ratove protiv Venecije u Grčkoj i na Kritu. Međutim, Eugen Savojski je porazio Osmanlije kod Petrovaradina 1716, Temišvara i Beograda 1717.godine.

Austijsko-turski rat 1716-1718.

Osmansko carstvo je izgubilo Tamiški Banat, severnu Srbiju i severnu Bosnu. Mletačka republika je izgubila posede na Peloponezu i Kritu koje je dobila mirom u Karlovcima 1699. ali je zadržala Jonska ostrva i Dalmaciju. Mir je trajao do novog rata Austrije i Turske i mira u Beogradu 1739. kada se novi austrijsko-turski rat završio nepovoljno po Austriju i kada je izgubila severnu Srbiju i Beograd.

Požarevački mr

Turska strana je, kao poražena, primorana na pregovore koji su trajali od 5. juna do 21. jula 1718. godine. Na mirovnom kongresu su posredovale Engleska i Holandija. Potpisivanjem ovog mira Srbija je do Zapadne Morave pripala Austrougarskoj, kao i deo Bosne i Slavonije.

Šta je dovelo do mira?

Opsada Beograda 1717.

Velika pobeda kod Beograda 16. avugsta 1717. bila je pravi povod za oduševljenje na dvoru u Beču. Princ Savojski, koji je iz gotovo izgubljenog položaja postigao briljantnu pobedu slavljen je u čitavoj Evropi. Car je naredio da se iskuje posebna medalja sa likom princa Eugena na konju i prikazom Beograda u pozadini i sa rečima iz Biblije: “Ovo mora da je mač Gedeonov“. Na drugom mestu na medalji pisalo je: “Turci u bekstvu, njihov logor zaposednut, Beograd zauzet“.

Princ Eugen osvaja Beograd 1717.

Posle pada Beograda, ćesarska vojska je zauzela Šabac i Smederevo i kroz Srbiju krenula ka Nišu, gde se sa preostalim snagama povukao veliki vezir. Borbe su nastavljene sve do jula 1718. godine kada je sklopljen mir. Pregovori su počeli 5. juna na uzvišenju Sopot iznad sela Ćirkovac, kod Požarevca, a ugovor je zaključen 21. jula. Prema odredbama Požarevačkog mira, Austrija je zadržala sve oblasti osvojene od Turaka: Malu Vlašku, Banat, deo Bosne sa Bijeljinom, Beograd i severnu Srbiju do Timoka i Zapadne Morave.

Princ Eugen Savojski

Beograd i osvojeni deo Srbije proglašeni su za “Kraljevinu Srbiju” pod vlašću bečkog cara. Za prvog guvernera oblasti bio je postavljen princ Aleksandar Virtenberški. Princ Eugen je posle zaključenja mira u Srbiji organizovao narodnu miliciju na čijem čelu su bili dva “oberkapetana“– Vuk Isaković i Staniša Marković, kao i deset oblasnih kapetana. Beogradska tvrđava potpuno je obnovljena dok se grad od orijentalne kasabe postepeno pretvarao u moderno austrijsko-srpsko naselje. Međutim, austrijska vlast trajala je samo dvadesetak godina, do 1739. godine, kada su Turci ponovo osvojili Beograd.

Današnja postavka šatora gde je potpisan Požarevački mir

Današnje spomen obeležje naziva Tulba, što na turskom jeziku znači “centar“. Spomen obeležje se ne nalazi na autentičnom mestu potpisivanja mirovnog ugovora. Ovaj prostor je još u vreme Rimske imperije bio poznat kao vazdušna banjaVrapčja banja.

 

Fotografije: Nataša Ilić, Wikipedia, bif.rs, monumentaserbica.com

 

 

 

 

Ostavite komentar

%d bloggers like this: