Krstovdan: Čekanje Isusovog krštenja i bogojavljenske vodice

Davna priča kaže da su prvi koji su primili hrišćansku veru i prve reči nove vere bili katihumeni ili – oglašeni, dok je u srpskoj crkvi i narodu dan krštenja prvih hrišćana poznat kao – zimski Krstovdan.

Uvek uoči Bogojavljenja

Praznik se vezuje za proslavu Bogojavljenja, praznika Krštenja Isusa Hrista, kao i za dan posvećen svetom Jovanu Krstitelju, koji ga je krstio u reci Jordanu.

Krstovadan ima dva praznika. To su pronalazak Časnog krsta na Golgoti i povratak krsta iz Persije u Jerusalim.

Sve u znaku Hristovog krštenja

Zimski Krstovdan prethodi sutrašnjem velikom prazniku, Bogojavljenju, i prekosutrašnjem Svetom Jovanu – Jovanjdanu, koji su u crkvenom kalendaru upisani crvenim slovom. Krstovdan je upisan kao crno slovo u kalendaru.

Starokalendarske pravoslavne crkve današnji dan, 5/18. januar nazivaju Krstovdanom, koji zapravo nije praznik, već samo predstavlja navečerje Bogojavljenja.

Čišćenje kuće, strogi post, predviđanje vremena

Prema narodnim običajima, u nekim delovima Srbije na Krstovdan valja da se opere sav veš i očisti kuća.

Na ovaj praznik pravoslavni vernici poste, i to strogo na hlebu i vodi, i tako čiste dušu i pripremaju se za ritual ispijanja Bogojavljenske vodice.

Kažu da za pravog vernika važi pravilo: “Ko se krstom krsti, taj Krstovdan posti“.

Po narodnom predskazivanju vremena, koji vetar duva na Krstovdan, taj vetar će najčešće duvati tokom godine.

U Sremu se govorilo da se ovoga dana vetrovi ukrštaju, pa koji nadjača.

U 12 dana, od Božića do Krstovdanom, ogleda se 12 meseci godine koja dolazi, pa kakvo je vreme kog dana, takvo će biti u mesecu koji tom danu odgovara po redosledu.

Na Krstovdan se jede pasulj i čuva se za pihtije

Na Krstovdan su se, prenose hroničari, jeli ostaci badnjedanskog pasulja i – spremane su pihtije. Ali kako je Krstovdan posni dan, to su ih jeli sutradan, na Bogojavljenje.

Prema predanju, u Bogojavljenskoj noći otvara se nebo i veruje se da se svaka želja može ispuniti.

Tačno u ponoć treba pogledati u nebo i zamisliti želju.

Kako su prvi hrišćani bili naznaka globalnog širenja religije, tako i Krstovdan prema narodnim verovanjima u Srba može dati naznake kakva će biti godina.

Smrznuti krst – znak rodne godine

U nekim krajevima postoji običaj da se uoči praznika krst stavi u vodu i unese u crkvu. Ako se krst smrzne, veruje se da će godina biti rodna i zdrava, a ako se ne smrzne biće oskudna i bolešljiva.

U pravoslavnim hramovima se na Krstovdan služi liturgija svetog Jovana Zlatoustog, uz ritual velikog osvećenja vode, koji prati praznično bogosluženje.

Kad je Krstovdan preko nedelje, u hramovima se pre podne služe carski časovi, posle podne liturgija.

Posle liturgije obavlja se veliko osvećenje vodice u samom hramu, dok se sutradan, na praznik, voda osvećuje van hrama, na rekama, ili drugim otvorenim mestima.

Krstovdanska vodica za zdravlje

Krstovdanska vodica se posle vodoosvećenja deli vernicima i, prema običaju, čuva u kućama zbog zdravlja.

Prilikom vodoosvećenja, moli se da voda bude na izbavljenje od grehova, za isceljenje i očišćenje duše i tela, na osvećenje srca i uma i na svaku izvrsnu korist, da ona bude voditelj u večni život i odgoni svaki nasrtaj vidljivih i nevidljivih neprijatelja.

U tu svrhu, za koju je osvećena, dovoljno je poneti je u nekoj manjoj boci, i čuvati preko godine, koristeći je samo u izuzetnim prilikama.

Bogojavljenje je praznik krštenja Isusa Hrista kojim je počela njegova misija i propovedanje hrišćanske vere.

Za ljude rođene na ovaj dan veruje se da na svojim nejakim plećima nose senku Časnog krsta, te da su zato pred Bogom posebno odgovorni za svoje postupke.

Stoka se premazuje katranom,osvešta se bosiljak

Stari je običaj da se na ovaj dan stoka premazuje katranom u znaku krsta, da bi se zaštitila od bolesti.

Običaj je da se na Krstovdan osvešta bosiljak, sveta biljka za koju se veruje da odnosi negativnu energiju i čisti karmu, pa u domovima mnogih bosiljak zauzima važno mesto. Osveštani bosiljak čuva se u domu u vidu sredstva za energetsko isceljenje.

Tokom Krstovdana se jede grožđe, kao simbol slatke pobede, plodnosti i obilja, a veruje se da će vas pratiti sreća i uspeh ako danas uživate u ukusu ovog voća.

Prema običaju, važno je da vratite dugove ili ukoliko imate zaposlene, isplatite plate. Na ovaj način čistite tamnu energiju dugova i ulazite “čisti” i bezbrižni u ovu godinu.

Inspiracija – mondo.rs, srbin.info

Fotografije: Pixabay, secanja.com

Ostavite komentar

%d bloggers like this: